Stedenbouw en Ruimtelijke Planning

Studeren voor Master Stedenbouw & Ruimtelijke Planning?

De academische master Stedenbouw & Ruimtelijke Planning (STeR*) vormt academisch geschoolde ruimtelijke planners en stedenbouwkundige ontwerpers. Het masterdiploma biedt toegang tot diverse beroepen als stedenbouwkundige, ruimtelijk planner, landschapsarchitect, wetenschappelijk onderzoeker, staf- en beleidsmedewerker, … Onze opleiding daagt je uit om creativiteit en ontwerptalent te ontwikkelen in combinatie met wetenschappelijke onderzoeksvaardigheden. De wisselwerking tussen maatschappij en ruimte wordt onderzocht en verklaard, terwijl oplossingen worden aangereikt voor ruimtelijke problemen.

Uniek

De opleiding aan de Erasmushogeschool is in twee opzichten uniek in Vlaanderen en Brussel. Het is een avondopleiding, o.a. toegankelijk voor werkstudenten. Daardoor hebben niet alleen docenten, maar ook studenten een waaier aan achtergronden en ervaringen en is de opleiding bij uitstek multidisciplinair. Bovendien biedt de opleiding, naast een klassieke opleiding Stedenbouw, ook de richting Landschapsarchitectuur aan. Dit is een nieuwe en unieke focus binnen de opleiding waarvan de doelstellingen zich richten op de criteria van de Europese beroepsvereniging van Landschapsarchitecten. Landschapsarchitectuur wordt ingericht in overleg met de opleiding Landschaps- & Tuinarchitectuur (voorheen Horteco) van de Erasmushogeschool Brussel, een landschapsarchitectuuropleiding met een bijzonder lange traditie.

Internationaal

Als Vlaamse opleiding in Brussel biedt deze master inzicht in zowel de Vlaamse als de Brusselse planningscontext. Het kosmopolitische karakter en de internationale roeping van Brussel worden bovendien aangegrepen als een motor van internationalisering. Studenten en docenten zijn betrokken in stedenbouwkundige en landschappelijke projecten in heel Europa, en daarbuiten.

Ontwerpend

Je maakt plannen en ontwerpen voor de ruimte, de stad en het landschap van de toekomst. Dit is een creatief proces. Planners en ontwerpers gebruiken hun verbeeldingskracht om tot nieuwe en baanbrekende oplossingen te komen voor de inrichting van de ruimte in de stad, de gemeente en het platteland.

Onderzoekend

Voor het ontwikkelen van goede oplossingen is ook onderzoek nodig. Dit onderzoek staat niet los van het creatieve ontwerp. Onderzoek en ontwerp moeten elkaar aanvullen en versterken.

Maatschappelijk

Als ruimtelijk planner neem je voluit deel aan het intellectueel debat, waarbij je je maatschappelijke rol niet uit de weg gaat. Je bestudeert in de opleiding actuele problemen zoals:

• kunnen samenlevingsproblemen aangepakt worden met ingrepen in de bebouwde ruimte?
• kan de leefbaarheid van de stad en de publieke ruimte gevrijwaard worden?
• welke oplossingen kunnen we vinden voor de toenemende mobiliteitsproblemen?
• hoe kan duurzame wijkontwikkeling tegemoetkomen aan de uitdagingen van de stad?
• wat is de rol van de planner in regionaal en stedelijk beleid?
• kunnen we economische veranderingen ruimtelijk sturen en hoe doen we dat best?
• hoe inspraak organiseren in een maatschappij die steeds meer divers en complexer wordt?
• hoe vrijwaren en verbeteren we de landschappelijke kwaliteit van een project. Wat doen we best met de groene ruimte aan de rand van de stad?
• biedt ontwerpend onderzoek een garantie op een betere stedenbouw?

Een opleiding op maat van werkstudenten

De master Stedenbouw en Ruimtelijke Planning (STeR*) heeft een studieomvang van 120 studiepunten. In plaats van de gebruikelijke twee jaar in dagonderwijs wordt deze masteropleiding in avondonderwijs gespreid over drie deeltrajecten van elk een jaar. Het collegerooster is zodanig opgesteld dat werkstudenten de lessen kunnen combineren met een job.

Doelstelling

De multidisciplinaire opleiding vormt zowel onderzoekers als ontwerpers die zich specialiseren in het brede veld van de fysieke en maatschappelijke ruimte. Je wordt geoefend in het creëren van duurzame ruimtelijke kwaliteit en dit zowel in het stedelijke als in het buitengebied. De instroom richt zich tot verschillende academische en professionele bachelors en bezitters van een masterdiploma die een tweede master willen verwerven.

Het diploma ‘master in de Stedenbouw & de Ruimtelijke Planning’ is vereist voor het behalen van een erkenning als ruimtelijk planner door de Vlaamse alsook de Brusselse overheid. Deze erkenning biedt de mogelijkheid om aangesteld te worden als auteur van stedenbouwkundige plannen, bijvoorbeeld ruimtelijke uitvoeringsplannen in Vlaanderen of Bijzondere Bestemmingsplannen in Brussel. Tevens is het een vereiste om in aanmerking te komen voor een aantal openbare ambten in verband met ruimtelijke ordening. De wetgeving rond stedenbouw en ruimtelijke planning heeft zich vrij recent sterk ontwikkeld en heeft een tekort aan stedenbouwkundigen en ruimtelijke planners tot gevolg in zowel Vlaanderen als Brussel. Bovendien kunnen stedenbouwkundigen en ruimtelijke planners makkelijk aan de slag in de private sector waar tal van studiebureaus steeds op zoek zijn naar gekwalificeerde werkkrachten.

De ruimtelijke planners bestrijken een breed veld van activiteiten, zoals het opstellen van ontwerpen (bv. aanlegplannen, woonwijken, landschapsparken, beheersplannen, gemeentelijke structuurplannen, straten, pleinen, beeldkwaliteitsplannen, verkeersplannen, ...) en het uitvoeren van onderzoek (bv. landschapsstudies, mobiliteit, woningmarkt, sociale veiligheid, handel, kansarmoede, leefbaarheid, ...).

Stedenbouw en Ruimtelijke Planning

De opleiding legt de nadruk op het begrijpen van en ingrijpen in het stedelijk weefsel. In de analytische fase wordt gezocht naar patronen (ruimtelijk, sociaal, economisch) die voorkomen in stedelijke gebieden. Een gedegen kennis van de onderliggende mechanismen die deze patronen veroorzaken, is belangrijk om op een doeltreffende manier in te grijpen in de ruimte. Vooral steden worden geconfronteerd met indringende en complexe problemen. Het beleid weet niet altijd goed wat het gepaste antwoord is. Hoe verbeteren we de leefbaarheid van een stad? Welke creatieve impulsen versterken substantieel de stedelijke dynamiek? In de ontwerpfase trachten we hierop een doeltreffend antwoord te geven. We beroepen ons hier vooral op de studie van binnenlandse en buitenlandse cases die de problemen en de mogelijke oplossingen in al hun complexiteit de facto aantonen.

Landschapsarchitectuur

Het nieuwe curriculum laat toe om een aandachtspunt landschapsarchitectuur in het programma te voorzien. Naast twee nieuwe opleidingsonderdelen die de landschapsarchitecturale aspecten van de stedenbouw en ruimtelijke planning centraal stellen, kunnen studenten met een vooropleiding landschapsarchitectuur kiezen voor landschappelijke thema’s in de ontwerpstudio’s en in hun masterproef. Eenmaal afgestudeerd word je ingezet voor het ontwerpend onderzoek in tijd en ruimte op alle niveaus, van de publieke ruimte tot het weefsel van het buitengebied. Je doel is duurzaam ruimten te plannen en te ontwerpen die functioneel, sociaal, ecologisch en esthetisch verantwoord zijn.

Structuur van het curriculum

De opleiding is opgebouwd rond drie pijlers: ruimte & maatschappij, ontwerp, planvormen & instrumentarium (zie schema verderop). Het luik ruimte en maatschappij omvat een reeks algemene vakken die de economische, sociale, historische, geografische, politieke, mobiliteits- en landschappelijke aspecten van onze maatschappij bestuderen vanuit een ruimtelijk perspectief. Deze worden aangeboden in combinatie met ontwerpgebonden theoretische opleidingsonderdelen die historische en actuele thema’s in de stedenbouw en ruimtelijke planning behandelen, die inzicht verschaffen in de publieke ruimte, en methoden & technieken van stedenbouwkundig onderzoek aanleren. Een tweede en cruciale pijler in de opleiding is het ontwerp. Door middel van vier ontwerpstudio’s wordt je competentie als ontwerper ontwikkeld en dit in aanloop naar de masterproef. De ontwerpstudio’s hebben een sequentiële opbouw waarbij steeds complexere en meer stedelijke situaties bestudeerd worden. De derde pijler van de opleiding bestaat uit de studie van planvormen en instrumentarium met betrekking tot ruimtelijke planning, recht, projectmanagement en participatie. Elk jaar wordt er een excursie georganiseerd die een week duurt en je afwisselend naar een buitenlandse stad brengt of je binnenlandse cases laat bestuderen. Het laatste jaar (deeltraject 3) staat bijna helemaal in het teken van de masterproef.

FabLabXL: Een gloednieuw creatief laboratorium

Sinds kort kan STeR* gebruik maken van het nieuwe ‘Fabrication Laboratory’, een multidisciplinair en multifunctioneel labo dat verschillende machines en tools ter beschikking stelt waarmee bijna om het even welk ontwerp kan gecreeerd worden. Of het nu gaat om een stedenbouwkundige maquette, een windmolen, een (intelligent) meubelstuk of een eenvoudige sleutelhanger – je kan het niet zo gek bedenken of het is mogelijk in een FabLab.

Om je creatieve, technologische, innovatieve of artistieke ideeën vorm te geven beschikt een FabLab over een resem software- en hardwaretools en een arsenaal aan hoogtechnologische machines, zoals een lasercutter, een 3D-printer, CNC-machines, een draaibank en een pak ontwerpsoftware. Als student van STeR* maak je gebruik van het FabLab om je creatieve ideeën te vertalen naar een ruimtelijk ontwerp.

Meer weten? Check dan www.fablabxl.be

Samenwerking met het Stadplatform (Urban Studies Network)

STeR* maakt deel uit van het Stadsplatform (Urban Studies Network) van de Universitaire Associatie Brussel (VUB en EhB). Het stadplatform groepeert het academisch onderzoek en onderwijs dat verband houdt met de stad en met stedelijke ontwikkeling. Voor het nieuwe curriculum maken we gebruik van dit expertisenetwerk. Wat betreft onderzoek heeft de nauwe samenwerking tussen STeR* en de stedelijke onderzoeksgroep COSMOPOLIS (VUB) geleid tot een fusie van beide onderzoeksgroepen. Voor STeR* is dit een garantie voor onderzoeksgebaseerd onderwijs, de basis van elke academische masteropleiding. Wie na zijn studie een academische carrière wil uitbouwen kan er terecht voor een doctoraat. Naast onderzoeksactieve docenten telt de richting ook heel wat docenten die met beide voeten in de praktijk staan, wat een evenwichtige basis vormt voor een onderzoeksgebaseerd onderwijs met praktische insteek.

Toelatingsvoorwaarden tot de opleiding

Bekijk/Download de toelatingsvoorwaarden

Programma's

Eerste Deeltraject

* EXCURSIE 1 en EXCURSIE 2 worden tweejaarlijks alternerend ingericht en moeten gevolgd worden door de studenten van modeltraject 1e jaar + 2e jaar.

Download het opleidingsprogramma 1e Master in de Stedenbouw & Ruimtelijke Planning in pdf

Tweede Deeltraject

* EXCURSIE 1 en EXCURSIE 2 worden tweejaarlijks alternerend ingericht en moeten gevolgd worden door de studenten van modeltraject 1e jaar + 2e jaar.

Download het opleidingsprogramma 2e Master in de Stedenbouw & Ruimtelijke Planning in pdf

Derde Deeltraject

Download het opleidingsprogramma 3e Master in de Stedenbouw & Ruimtelijke Planning in pdf

De toekomst van onze academische hogeschoolopleidingen

Onze academische opleidingen Toegepaste Taalkunde (Vertalen, Tolken, Journalistiek), Industriële Wetenschappen en Stedenbouw & Ruimtelijke Planning integreren bij de start van het academiejaar 2013-2014 in de Vrije Universiteit Brussel. 

Brochure

Download hieronder de opleidingsbrochure 2012 van Stedenbouw & Ruimtelijke Planning